Casestudies

Comino, een klein mediterraan eiland van 2,75 km², is het grootste biologische reservaat van Malta. Het staat echter onder grote druk door een gebrek aan duurzaam beheer. Het ReNature Project heeft tot doel belangrijke habitats op het eiland te herstellen en zo de urgente milieuproblemen aan te pakken. Tot deze uitdagingen behoren bodemdegradatie veroorzaakt door zwerfvuil, vertrappeling, voertuigen en het slepen van grind. Invasieve uitheemse soorten (IAS), niet-inheemse bomen en overbegrazing door knaagdieren en wilde konijnen vormen een bijkomende bedreiging voor het ecosysteem. Het landschap wordt verder verstoord door niet-geïntegreerde constructies, een varkenshouderij en de vervuiling die daarmee gepaard gaat.

Met slechts twee permanente bewoners ziet Comino elke zomer een enorme toename van bezoekers, wat aanzienlijke ecologische druk met zich meebrengt. Het sensibiliseren van toeristen over hun impact op het milieu is daarom essentieel om de biodiversiteit van het eiland te behouden.

De lokale economie wordt voornamelijk gedragen door seizoensgebonden toerisme en aanverwante commerciële activiteiten, naast een varkenshouderij, een hotel en een scheepswerf. Het bestuurskader omvat de aanduiding van het eiland als Special Area of Conservation (SAC) onder de Habitatrichtlijn (92/43/EEG) en als Special Protection Area (SPA) onder de Vogelrichtlijn (79/409/EEG).

Om deze uitdagingen aan te pakken, richt het PRO-COAST-initiatief zich op twee kernacties. Ten eerste het bevorderen van sociale transformatie bij bezoekers via burgerwetenschapsprogramma’s, educatief materiaal, voorlichting vóór de overtocht en begeleide natuurwandelingen. Ten tweede de uitvoering van het beheerplan RN2000 Kemmuna u l-Gżejjer ta’ Madwarha, dat duurzame landbouwpraktijken en bodemherstel stimuleert.

De casestudy richt zich op het beschermde gebied Aquatina di Frigole, een NATURA 2000-gebied van uitzonderlijk ecologisch belang. Het gebied is de habitat van iconische soorten zoals Pinna nobilis, inheemse vogelsoorten, en fungeert als nestplaats voor de Caretta caretta-zeeschildpadden. Het strand binnen het gebied werd recent ook bezocht door een zeer jong exemplaar van de monniksrob Monachus monachus.

Het landschap omvat zandstranden, een kustlagune, zeegrasvelden van Posidonia oceanica, banquettes, mediterraan struikgewas en een systeem van kunstmatige afwateringskanalen. Ondanks de ecologische waarde kampt Aquatina di Frigole met verschillende uitdagingen, waaronder de noodzaak om de hydraulische verbindingen tussen de lagune en de zee te verbeteren, de ophoping van plastic op het strand, en — door windtransport — de aanwezigheid van microplastics in de kustlagune.

Het gebied trekt veel toeristen aan, en de hoge concentratie bezoekers tijdens het zomerseizoen vormt een risico voor de kustduinen door vertrappeling.

Binnen het gebied bevindt zich het Onderzoekscentrum voor Visserij en Aquacultuur van Aquatina di Frigole, dat een drievoudige missie heeft:

1. het ontwikkelen van innovatieve onderzoeks­methoden,

2. het opleiden van studenten en jonge onderzoekers,

3. het betrekken van lokale inwoners, kleinschalige vissers en belangrijke stakeholders bij citizen science en co-creatieactiviteiten gericht op het bestuderen en beschermen van de biodiversiteit en ecosystemen die het gebied kenmerken.

De lokale economie is voornamelijk gebaseerd op kleinschalige ambachtelijke visserij, toerismegerelateerde activiteiten en recreatieve of educatieve initiatieven die interactie met het ecosysteem bevorderen.

Het beheer van het NATURA 2000-gebied is toevertrouwd aan de Universiteit van Salento, terwijl het kustgebied wordt beheerd door de Regio Puglia en de Gemeente Lecce, op basis van nationale en internationale regelgeving. Het gebied maakt bovendien deel uit van het Interreg (AdrIon)-project IMPRECO.

---

Om de uitdagingen in het gebied aan te pakken, richt het PRO-COAST-project zich op vier hoofdacties:

1. Het vergroten van bewustzijn onder lokale bewoners en zomerse bezoekers over de ecologische waarde van het gebied;

2. Het verbeteren van kennis over sleutelsoorten via educatieve routes en participatieve monitoring;

3. Het versterken van wetenschappelijk onderzoek door lokale inwoners en bezoekers te betrekken bij de verspreiding ervan;

4. Het beoordelen van de samenhang tussen plastics en niet-inheemse soorten (NIS) als indirecte oorzaken van biodiversiteitsverlies.

Deze studie richt zich op een openbaar strand in een natuurgebied aan de Adriatische Zee. Het gebied herbergt diverse kusthabitats en beschermde soorten, waaronder Cladocora caespitosa, Pinna nobilis, Ruppia cirrhosa, Zostera marina, evenals verschillende vogel-, zoogdier- en hagedissoorten.

De regio wordt echter geconfronteerd met meerdere uitdagingen, zoals bodemerosië en verstoring van wilde dieren door toerisme. De aanwezigheid van zwerfvuil trekt bovendien grote aantallen meeuwen aan, wat het risico op zoönotische ziekten verhoogt.

Het Step Change H2020-project bevordert lokale betrokkenheid en milieubewustzijn. Het omvat een app die citizen science integreert met professionele gegevensverzameling over biodiversiteit, en zo bijdraagt aan gedragsverandering richting duurzamere praktijken binnen de gemeenschap.

De lokale economie draait voornamelijk op seizoensgebonden toerisme. Governancebeslissingen worden gezamenlijk genomen door Krajinski Park Strunjan, de Gemeente Piran, het Step Change-consortium (waaronder de Universiteit van Primorska) en de commissie voor beschermde gebieden.

---

Het PRO-COAST-initiatief richt zich op twee kernacties:

1. Het gebruiken van citizen-sciencegegevens via de Step Change-app om het milieubewustzijn te vergroten, aangevuld met gerichte participatieactiviteiten zoals bijeenkomsten met lokale organisaties en gemeenschappen;

2. Het uitbreiden van bewustmakings- en betrokkenheidsactiviteiten in de twee beschermde gebieden, met speciale aandacht voor interacties tussen mens en wilde dieren.

De Montenegrijnse baai is de grootste van de Adriatische Zee en herbergt een rijke biodiversiteit. Het gebied omvat 21 benthische habitats, kustgebonden terrigene modderbodems, unieke koralligene structuren en uitgestrekte zeegrasvelden. Het ecosysteem wordt echter ernstig bedreigd. Kustbebouwing tast de baai aan, terwijl cruisetoerisme bijdraagt aan vervuiling door koolwaterstoffen, lawaai, afvalwater en ander afval. Ongecontroleerde visserij en het oogsten van koralen tasten de biodiversiteit verder aan, en recreatievaart beschadigt vaak zeegrasvelden door ankeren.

De baai wordt sinds de oudheid bewoond en is een belangrijk bedevaartsoord voor zowel katholieke als orthodoxe gemeenschappen. De economie is grotendeels afhankelijk van toerisme, watersport en cruises, terwijl de visserij voornamelijk een bestaansactiviteit blijft en 94% van de sector uitmaakt.

Het beheer van de kustlijn wordt gedeeld tussen gemeenten en nationale regelgeving. Het Public Enterprise for Coastal Zone Management of Montenegro houdt toezicht op het gebruik en de bescherming van de kustzone, die zowel het publieke maritieme domein als de territoriale wateren omvat.

---

Het PRO-COAST-initiatief richt zich op vijf belangrijke acties:

1. Het verkennen van technologische innovaties die de ecologische voetafdruk op de biodiversiteit verminderen;

2. Het beheren van hulpbronnen op een manier die zowel culturele integriteit als essentiële ecologische processen behoudt;

3. Het ontwikkelen van een digitale soortenbibliotheek voor het kustgebied van Boka, inclusief bijbehorende routes;

4. Het identificeren en aanpassen van beleidsmaatregelen voor natuurbehoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit;

5. Het ondersteunen van wetenschappelijk onderbouwde beoordelingen ter ondersteuning van beleidsbeslissingen op het gebied van behoud en beheer.

Streedagh Beach, gelegen aan de Atlantische Oceaan, wordt gekenmerkt door kustduinen, zandstranden en vochtige graslanden, die samen een divers en dynamisch ecosysteem vormen. Het gebied staat echter voor toenemende uitdagingen door zeespiegelstijging en extreme klimaatgebeurtenissen, wat leidt tot kusterosie en overstromingen.

Naast de ecologische waarde heeft de regio ook historische, culturele en commerciële betekenis en fungeert zij als een belangrijk centrum voor industrie, detailhandel en dienstverlening in het noordwesten van Ierland. Toerisme speelt een grote rol in de lokale economie, met bezoekers die worden aangetrokken door de kustlijn, de bergen en archeologische vindplaatsen.

Het beheer van het gebied valt onder de Sligo Living Lab, onderdeel van het SCORE H2020-project, dat zich richt op het creëren van begroeide bufferzones binnen duinsystemen als hybride natuurgebaseerde oplossingen. Biotechnische strategieën voor kustbescherming worden getest onder leiding van IT Sligo en de Sligo County Council.

---

Het PRO-COAST-initiatief richt zich op drie kernacties:

1. Het betrekken van lokale kustgemeenschappen bij natuurbehoud;

2. Het lanceren van een bewustmakingscampagne over duinbescherming;

3. Het uitvoeren van enquêtes onder bewoners en bezoekers om hun bewustzijn rond duinbehoud te beoordelen, hun bereidheid om beschermingsmaatregelen na te leven en hun perceptie van de waarde van ecosystemen te onderzoeken.

Onze studie richt zich op een riviermonding en kustgebied binnen een ruriaal landschap dat bestaat uit graslanden, heidevelden, bosgebieden en wetlands. De regio wordt echter geconfronteerd met verschillende uitdagingen, waaronder intensieve begrazing door landbouwvee, het snoeien van heggen, nutriëntenafvoer vanuit de landbouw (N/P), invasieve uitheemse soorten (IAS), de noodzaak tot herstel van heidegebieden en de impact van delfstofwinning. Hoewel de lokale gemeenschap over het algemeen positief staat tegenover natuurbehoud, blijft de betrokkenheid laag. De economie wordt gedreven door landbouw, delfstofwinning en toerisme. Ongeveer 60% van het gebied valt onder een vorm van milieubescherming.

---

Het PRO-COAST-initiatief heeft als doel de natuurbehoudsinspanningen te versterken via drie door de gemeenschap geleide projecten:

1. Het planten van vroeger algemene, maar nu zeldzame plantensoorten om voedsel te bieden aan vogels en vlinders, ter ondersteuning van culturele ecosysteemdiensten;

2. Het creëren van poelen om ongewervelde dieren en amfibieën te ondersteunen, die op hun beurt vogelpopulaties in stand houden, wat bijdraagt aan regulerende ecosysteemdiensten;

3. Het herstellen van roodstaart-eekhoornpopulaties vanaf nabijgelegen eilanden, wat bijdraagt aan koolstofvastlegging.

Het studiegebied richt zich op de westkust van Noorwegen, binnen de bredere regio Bergen. Deze ruige kustlijn, gevormd door rotsachtige kusten, ondiepe baaien, kronkelende fjorden en verspreide eilanden, biedt diverse habitats voor mariene fauna. Een belangrijke uitdaging is de aanwezigheid van verloren vistuig, zoals achtergelaten krab- en kreeftenpotten, die mariene dieren blijven vangen en zo ecologische schade veroorzaken. Het opsporen en verwijderen van deze “spookvistuigvallen” van de zeebodem blijft een aanzienlijke moeilijkheid.

De Noorse zee en fjorden zijn centraal binnen het culturele concept allemannsretten, dat het publiek toegang verleent tot recreatieve activiteiten zoals vissen, en zo de diepe band tussen Noren en de zee versterkt. Economisch vormt visproductie (inclusief aquacultuur) een belangrijke industrie, maar de westkust ondersteunt ook een breed scala aan sectoren dankzij maritieme toegang en stedelijke centra. Governance omvat aangewezen mariene beschermde gebieden en seizoensgebonden visserijregels om kwetsbare populaties te beschermen.

---

Het PRO-COAST-initiatief richt zich op twee hoofdacties:

1. Het vergroten van bewustzijn rond spookvisserij door het thema preventie, opruimacties en recycling onder de aandacht te brengen van financiers, milieu-NGO’s, recreatieve vissers en overheidsinstanties;

2. Het uitvoeren van een grootschalige operatie voor het verwijderen van vistuig langs de westkust en het ontwikkelen van een handleiding met best practices om toekomstige inspanningen te verbeteren.

Onze zandstranden liggen langs de Oostzee en worden gekenmerkt door kustduinen en uitgestrekte zandstranden. Het gebied staat echter voor grote uitdagingen door stedelijke druk en de nabijheid van de hoofdstad, wat de milieueffecten versterkt. De regio is dichtbevolkt en ontvangt een grote toestroom van seizoensbezoekers. Dit leidt tot maatschappelijke controverses: lokale gemeenschappen uiten hun zorgen over milieudegradatie, terwijl economische belangen verdere ontwikkeling stimuleren. Seizoensgebonden toerisme, tweede verblijven en uitbreiding van vastgoed zijn belangrijke economische drijfveren die bijdragen aan ruimtelijke druk.

Governance-inspanningen omvatten planningsinitiatieven met groene infrastructuur, wettelijke maatregelen ter bescherming van kustzones en natuurbehoudsstrategieën binnen aangewezen beschermde gebieden.

---

Het PRO-COAST-initiatief richt zich op:

1. Het aanpakken van de sociale dimensie door een balans te vinden tussen belangen van stakeholders, het waarborgen van hoogwaardige openbare ruimtes, het verbeteren van toegankelijkheid en het bevorderen van duurzame recreatieve ecosysteemdiensten;

2. Het versterken van meerlagige governance door perspectieven van lokale en centrale overheden te integreren;

3. Het leveren van evidence-based inzichten van onderzoekers en stakeholders ter ondersteuning van geïnformeerde besluitvorming en inclusieve betrokkenheid van belanghebbenden;

4. Het uitvoeren van interviews, participatieve evenementen en kaartacties om de publieke betrokkenheid te vergroten.

Deze studie richt zich op een ongerept strand aan de Zwarte Zee, met zandstranden, oeverbossen, dystrofe meren en zandbanken. Een belangrijke uitdaging is het ontbreken van een toezichthoudende instantie met expertise in kustecosystemen, wat leidt tot hiaten in beheer en bescherming. De lokale gemeenschap kampt met een gebrek aan milieubewustzijn, terwijl overtoerisme en een beperkte toepassing van duurzame oplossingen het gebied verder bedreigen. Toerisme blijft de belangrijkste economische drijfveer. Het beheer valt onder de Donaudelta-Biosfeerreservaat, dat toezicht houdt op de natuurbehoudsinspanningen.

---

Het PRO-COAST-initiatief heeft als doel:

1. De betrokkenheid van de lokale gemeenschap en het milieubewustzijn te vergroten via fotografie, enquêtes en educatieve activiteiten;

2. Hoogwaardige beleidsdiscussies te ondersteunen en de betrokkenheid van stakeholders te faciliteren;

3. De ecologische waarde van lokale flora en fauna te benadrukken om langdurige inzet van gemeenschappen, stakeholders en beleidsmakers voor het behoud van ecosystemen te stimuleren.

T

Het studiegebied richt zich op een baai en het omliggende gebied op het eiland Askøy, gelegen voor de westkust van Noorwegen. De biodiversiteit in deze regio is rijk: een beschutte zandbaai, wetlands, een riviermonding en rotsformaties bieden diverse habitats voor kustflora en -fauna. Een belangrijke uitdaging is het voorstel voor een emissievrije cruiseterminal in de baai, wat de ecologische balans van het gebied kan verstoren.

Het zuiden van Askøy is dichtbevolkt en Eidsvika is het enige nabijgelegen natuurlijke recreatiegebied. De bevolking van het eiland is snel gegroeid en de afgelopen jaren zijn ontwikkelingsprojecten steeds frequenter geworden.

De lokale economie wordt gedreven door industrie, bouw, handel en dienstverlening, met sterke verbindingen met Bergen: veel inwoners pendelen dagelijks naar de stad, terwijl een kleiner deel in omgekeerde richting reist. Askøy is een zelfstandige gemeente, maar het gebied Eidsvika heeft geen officiële beschermingsstatus. Het is door de gemeente aangewezen als recreatie- en graasgebied, hoewel er plannen bestaan om het om te vormen tot een havengebied.

---

Het PRO-COAST-initiatief richt zich op het ondersteunen van stakeholders bij hun onderhandelingen over dit ruimtelijkeconflict en de mogelijke gevolgen ervan voor de kustbiodiversiteit.